|
|
Algemene informatie
Carambolebiljart is een vorm van biljart, en in het
Nederlands de variant die meestal bedoeld wordt met de term
'biljart'. De terminologie van de sport is Frans en
'carambole' staat voor een 'punt'. Een carambole wordt
gemaakt door met de speelbal de twee andere ballen te raken.
De bedoeling van het spel is zoveel mogelijk caramboles te
maken, dat wil zeggen dat de speelbal beide andere ballen
geraakt heeft. Elke speler heeft een eigen (witte of gele)
speelbal. Als een speler een carambole maakt mag hij of zij
nog een keer stoten, anders gaat de beurt naar de
tegenstander. Wie het eerst het voorgeschreven aantal
caramboles behaalt heeft gewonnen, met dien verstande dat
beiden een gelijk aantal speelbeurten moeten hebben
gehad.
Het spel begint met de acquitstoot, waarbij de ballen op
voorgeschreven posities zijn geplaatst
en waarbij het punt over drie banden gemaakt moet worden.
Wie begint kan op allerlei manieren worden bepaald. Een
gebruikelijke manier is om beide spelers tegelijk hun bal
over de volle
lengte van het biljart heen en weer te laten spelen, waarbij
het er om gaat dat de bal zo dicht mogelijk bij de korte
band stil komt te liggen. Degene die daar het best in slaagt
mag zeggen
of hij of zij zelf de acquitstoot gaat doen of dat de ander
moet beginnen.
Als in de partij degene die begonnen is als eerste het
vereiste aantal caramboles behaalt,
krijgt de ander nog een nabeurt. Bij de nabeurt wordt weer
van acquit gegaan.

Biljartballen
Het carambole-biljartspel wordt gespeeld met drie ballen
(oorspronkelijk van hout, sinds 1800
van ivoor, nu uitsluitend synthetisch vervaardigd). Twee van
de ballen zijn wit, de derde is rood. Om tussen de twee
witte ballen een onderscheid te maken, is een van de twee
gemarkeerd met twee tegenoverliggende zwarte stippen of
volledig geel gekleurd. De middellijn van de ballen is
ongeveer 61,5 mm, het gewicht ligt tussen 205 en 220 gram,
maar de ballen mogen onderling niet meer dan 1 gram in
gewicht verschillen. De meest gebruikte ballen op officiële
wedstrijden zijn van het Belgische merk Aramith. Bij
driebanden wordt de laatste tijd vaak gebruik gemaakt van 'spotted
balls'. Op de gele en de witte bal zijn 6 dikke rode stippen
aangebracht om het 'spektakel voor het publiek' te
vergroten.

Biljarttafel
De biljarttafel is rechthoekig en tweemaal zo lang als
breed. Het 'match-biljart' ('grote tafel' of
'wedstrijdbiljart') meet 2,845 bij 1,4225 meter. Er bestaan
ook kleinere versies: een met een formaat van 2,30 bij 1,15
meter ('halve match' of 'kleine tafel' genoemd) en een met
een formaat van ongeveer 2,10 bij 1,05 m. Langs de opstaande
rand van de tafel is een rubberen stootrand aangebracht, de
'band', met een hoogte van 36 à 37 mm. De bovenkant van de
band bevindt
zich op 75 à 80 cm van de vloer. Zowel band als
tafeloppervlak zijn bekleed met biljartlaken –
een kamgaren uit 90% wol en 10% nylon. Het tafelblad is
gemaakt van natuursteen, meestal
lei. De leiplaat bestaat soms uit één, maar vaker uit twee
of drie delen, de dikte is bij de grote tafels 50 of 60 mm.
De leiplaat wordt elektrisch verwarmd om het door het laken
(maar ook het enigszins poreuze lei) opgenomen vocht te
verdrijven, en zodoende de ballen minder
rolweerstand te doen ondervinden.

Keu
Een keu (stootstok) meet gewoonlijk 140 cm en heeft aan het
uiteinde een verstevigde stootdop, de zogenaamde pomerans,
meestal van leer gemaakt. De lengte van de keu is maximaal
150 cm, het gewicht van de keu is niet reglementair
vastgelegd, evenals de doorsnee van de pomerans. Afhankelijk
van de spelsoort kiezen spelers voor wat zwaardere of
lichtere keus,
bij het kunststoten hebben spelers zelfs een hele set keus
bij zich. |